De Big Five in Zuid-Afrika

Wat is de Big Five?

De Big Five staat voor de 5 machtigste zoogdieren die u eigenlijk gezien moet hebben tijdens een safari of gamedrive. Het zijn de heersers in het dierenrijk: de leeuw, de olifant, de buffel, de neushoorn en het luipaard.

 

Buffel

Van de Big Five is de buffel het talrijkst. Het is een vreedzaam beest, dat in bedreigende situaties opeens levensgevaarlijk kan worden.

 

De Afrikaanse (ook wel Kaapse) buffel wordt onderverdeeld in de savanne- en bosbuffel. De laatste groep is wat kleiner dan de savannebuffel, met kleinere hoorns en een lichtbruine in plaats van bruinzwarte vacht. De buffel kan een schouderhoogte bereiken van 170cm, en tot 900 kilo wegen. De buffel eet gras en bladeren en drinkt tientallen liters water per dag.

 

Buffels leven in grote kuddes, alleen oudere mannetjes zonderen zich soms af. Hun rangsysteem is simpel: de dominantste dieren worden het best beschermd door de rest. De buffel wordt getypeerd door hun opvliegende karakter. Indien een jager of leeuw een lid van de kudde doodt, zullen de anderen zich wreken door de daders op hun hoorns te spietsen. Dit kuddegedrag wordt gedemonstreerd in de YouTube-hit Battle of Kruger, waarin een toerist in het Zuid-Afrikaanse Kruger Park filmt hoe buffels hun jongen beschermen.

 

 

Leeuw

De leeuw staat bekend als koning der dieren, een reputatie die hij verkregen heeft door zijn sublieme jachtkunsten. Alleen de mens is een gevaarlijke vijand van de leeuw: nu komen ze bijna alleen nog maar voor in beschermde wildreservaten in Afrika en in een klein deel van India.

 

Leeuwen leven graag in een groep, die bestaat uit gemiddeld vijf vrouwtjes, één of twee mannetjes en hun welpen. Het zijn zowel dag- als nachtdieren. De vrouwtjes zijn gemakkelijk te herkennen omdat bij hen de lange manen ontbreken die zo typerend zijn voor het mannetje. Leeuwinnen jagen echter het vaakst, op antilopen, zebra’s en herten, waarna vervolgens het mannetje de prooi als eerste mag verorberen. Territorium is heilig voor deze grote katachtige: als een mannetjesleeuw door een ander wordt uitgedaagd, volgt een gevecht. Komt de uitdager als overwinnaar uit de strijd dan wordt hij de nieuwe leider in de groep en doodt alle welpen, zodat hij zich met de leeuwinnen kan voortplanten (een leeuwin is pas weer vruchtbaar als ze geen jongen meer heeft). Een leeuwin zoogt niet alleen haar eigen maar ook de jongen van andere leeuwinnen in haar groep. Overdag is de leeuw vrijwel inactief. Een middagdutje duurt al gauw de hele dag. Pas ’s avonds als het schemert en de temperatuur wat aangenamer is, wordt de jacht op prooi geopend. Een leeuw wordt doorgaans tussen de 10 en 15 jaar oud.

 

In Zuid-Afrika is de leeuw te vinden in het Lion Park nabij Johannesburg, maar ze leven ook in de vele wildreservaten en natuurparken zoals het Krugerpark. Het Kgalagadi Transfortier Park (3,6 miljoen ha!) dat zich uitstrekt over Zuid-Afrika, Namibië en Botswana, is de enige plek ter wereld waar de Kalaharileeuw nog voorkomt. Deze dieren zijn groter dan andere leeuwen en hebben een lichtere vacht. De mannetjes hebben in plaats van gouden, juist pikzwarte manen. Dat uiterlijk zorgt voor de beste camouflage in hun oorspronkelijke leefgebied: de Kalahari-woestijn van Zuid-Afrika.

 

 

Luipaard

Het luipaard is een echte jager. Zijn menu varieert van kevers tot zwijnen en geiten naar antilopen. Een grote buit sleept het luipaard in een boom, zodat hij ongestoord kan peuzelen. Het dier jaagt ’s nachts, maar met een beetje speurwerk is het niet onmogelijk om een luipaard op uw safari in Zuid-Afrika te zien.

 

Vaak wordt het luipaard verward met de jaguar of jachtluipaard. Het luipaard is echter veel steviger en zwaarder gebouwd dan het jachtluipaard dat juist rank en slank is als een hazewindhond. Jachtluipaarden hebben kleine, zwarte vlekken op hun gelige vacht en ‘traansporen’:  zwarte strepen die van hun ogen naar de neus lopen, terwijl luipaarden een ronde kop hebben met kleine oortjes. De vacht heeft groepjes zwarte vlekken met een bruine verkleuring erin. De jaguar is nog steviger dan het luipaard en heeft een bredere kop. De zwarte rozetten hebben soms nog kleinere zwarte vlekken erin en het dier leeft alleen in Midden- en Zuid-Amerika. In Zuid-Afrika zult u die dus niet tegenkomen. Luipaarden zijn gemiddeld tussen de vijftig en zeventig kilo zwaar, kunnen twintig jaar oud worden en leven (buiten de paartijd) alleen.

 

Het luipaard heeft een zwarte variatie, die wordt vaak panter genoemd. In Zuid-Afrika kunt u tijdens uw safari naar het luipaard speuren in diverse wildparken en reservaten.

 

 

Neushoorn

De Big Five zijn zo genoemd omdat deze dieren het moeilijkste waren om op te jagen. Inmiddels is de neushoorn echter een bedreigde diersoort en worden er jaarlijks ruim duizend exemplaren in Zuid-Afrika gestroopt. Hun hoorns zouden geneeskundige krachten hebben en worden voornamelijk in China en Vietnam bij kleine en grote kwalen voorgeschreven.

 

De neushoorn leeft overwegend alleen, al blijft een kalf de eerste vier jaar bij zijn moeder. Sommige van deze dikhuiden kunnen wel 3600 kilo wegen en zestig jaar oud worden. Er zijn op dit moment nog vijf soorten over, waarvan er twee in Afrika leven; de witte en zwarte neushoorn. De ironie is dat beide soorten gewoon grijs zijn en twee hoorns hebben. De naam witte neushoorn is afgeleid van het Afrikaanse woord ‘wijd’ – breed, duidend op de brede lippen van deze soort. De Engelsen verstonden ‘white’ als wit. De witte neushoorn wordt ook de breedlipneushoorn genoemd. De zwarte neushoorn daarentegen heeft een puntige bovenlip en is daarom ook bekend als puntlipneushoorn. Met zijn bovenlip kan deze gepantserde reus gemakkelijk blaadjes en takjes plukken. Overdag liggen ze vaak te slapen in de schaduw van bomen en struikgewas. Zodra de schemer zijn intrede doet, wordt de neushoorn actief.  Je ziet ze regelmatig in de nabijheid van een waterpoel. Omdat ze geen zweetklieren hebben, rollen ze zich in de modder. De warme zon droogt daarna de modder op hun huid waardoor ze zich koel houden en beschermen tegen steekgrage insecten. 

 

Neushoorns eten gras en bladeren en takken van acaciabomen. Vanwege hun langzame spijsvertering moeten neushoorns voortdurend blijven eten om op gewicht te blijven. Hun zicht is slecht, maar hun reukorgaan is des te beter ontwikkeld. Een neushoorn is van nature een vreedzaam beest, maar getergd kan ie agressief worden en met een snelheid van zo’n vijftig kilometer per uur op een vijand afrennen. Wegrennen heeft weinig zin, maar verstoppen kan nog wel eens nut hebben. Witte neushoorns vind je in het Krugerpark en veel privé wildparken en reservaten. De zeldzame zwarte neushoorn tref je voornamelijk in het Hluhluwe-Imfolozi park. De neushoorn is een geliefd dier om te zien tijdens een safari in Zuid-Afrika.

 

 

Olifant

De olifant is het grootste landdier ter wereld. Zuid-Afrika is een populaire bestemming om het grootste lid van de Big Five te kunnen bewonderen.

 

Er zijn grofweg twee soorten olifanten: de Afrikaanse en Aziatische olifant. De Afrikaanse kan echter officieus weer onderverdeeld worden als bos- en savanne-olifant. Olifanten kunnen vier meter hoog worden, 7000 kilo wegen en worden gemiddeld zeventig jaar. Hun slagtanden zijn van ivoor en kunnen gemakkelijk 100 kilo wegen. Olifanten gebruiken deze om vijanden aan te vallen, maar ook om bomen om te duwen, boomstammen te tillen of gaten in de grond te maken. Die ivoren tanden maken olifanten echter veelvuldig het slachtoffer van nietsontziende stropers.    

 

De majestueuze dieren kunnen met elkaar op lange afstanden communiceren door lage geluiden te gebruiken. Die klanken zijn voor mensen niet hoorbaar. Indien het te warm is, wapperen ze veelvuldig met hun oren voor verkoeling. Hun menu bestaat vooral uit gras, bladeren, vruchten en boomtakken. De slurf is multifunctioneel: olifanten kunnen ermee ademen, water drinken, douchen, ruiken, dingen oppakken, knuffelen en worstelen.

 

Als u een kudde olifanten voorbij ziet trekken, zullen dit vrijwel alleen vrouwtjes zijn. De leidster wordt matriarch genoemd: het oudste vrouwtje wordt omringd door zussen, nichten of jongen. Mannetjesolifanten zullen zo rond hun tiende de kudde moeten verlaten en komen later kortstondig aanwaaien om zich voort te planten. De dieren zijn ontzettend sociaal en de kuddes zijn onderling goed bevriend. Dit blijkt uit de uitgebreide begroetingen wanneer ze elkaar tegenkomen.

 

 

Verreweg de meeste olifanten komen voor in het Addo Elephant Park in Zuid-Afrika, al struinen ze ook door andere wildreservaten in het land.

 

In Afrika kun je zelfs de Big Seven spotten en de Little Five.

 

Om deze website optimaal te laten functioneren gebruiken wij cookies. Voor meer informatie zie ons cookiebeleid.