Home

Over Van Verre

Offerte

Thema's

Contact

Algemene informatie

Geschiedenis tot de Tweede Wereldoorlog

Geschiedenis vanaf de Tweede Wereldoorlog

De westerse boycot en reizen naar Myanmar

Mentaliteit,gewoonten en gebruiken

Myanmar (voorheen Birma) is, gerekend in totale oppervlakte, net iets groter dan Frankrijk en ruim vijftien keer Nederland. De landsgrens van 4.000 kilometer lengte wordt met de klok mee gedeeld met Bangladesh, India, China, Laos en Thailand. Daarnaast bezit Myanmar bijna 2.000 kilometer aan kustgebied gericht op de Bengaalse Baai en de Andaman Zee. Het land is ingedeeld in zeven divisies: Yangon, Bago, Sagaing, Tanintharyi, Ayeyarwady, Magwe en Mandalay en zeven staten: Kachin, Shan, Kayah, Kayin, Rakhaing, Chin en Mon State.

De divisies vormen het centrale hart van Myanmar met een zuidelijke uitloper die bij het Zuid-Thaise Ranong eindigt. Daaromheen liggen de staten. Elke staat kent een andere etnische samenstelling. Met uitzondering van de Mekong-rivier, die parallel loopt aan de grens van Myanmar en Laos, worden de andere grenzen gedomineerd door bergachtige gebieden. De hoogste berg van Myanmar maakt deel uit van het Himalaya-gebergte en is meer dan 6.000 meter hoog.

Rivieren domineren het Birmese leven. De Ayeyarwady rivier loopt over een afstand van 2.000 kilometer van noord naar zuid en mondt uit in de gelijknamige delta. Daarmee is het de belangrijkste voedingsbron voor de Birmese rijstcultuur. De andere rivieren hebben dezelfde stroomgang. Met de Chindwin in het noordwesten, de Thanlwin in het oosten en de Mekong, die vanuit China alleen ter hoogte van Laos parallel loopt met de Birmese grens. De beruchte Gouden Driehoek ligt in dit gebied, bij het drielandenpunt van Thailand, Laos en Myanmar.

Het voormalige Birma is een van de meest diverse landen in de regio. Het land herbergt een enorme diversiteit aan ecosystemen. Naar schatting 251 verschillende zoogdieren, 687 vogelsoorten, 203 reptielachtigen en 70 amfibiesoorten komen voor in Myanmar. Zo’n 10.000 olifanten en tijgers, waarvan er 150 in het grootste tijgerreservaat ter wereld in Kachin State te vinden zijn. Ook de bedreigde Irrawaddy dolfijn komt nog steeds voor.

Bevolking

In Myanmar wonen circa 48 miljoen mensen. Slechts 33 procent van de bevolking woont in stedelijke agglomeraties, waarvan Yangon met zo’n 6 miljoen en Mandalay (en nog steeds heeft u in beide plaatsen het gevoel dat u in een groot dorp bent) met ruim 1 miljoen de grootste zijn. In tegenstelling tot veel andere landen in de regio is er geen sprake van een grote instroom naar de steden. Ruim driekwart van de bevolking is aangewezen op de landbouw.

De bevolking van Myanmar wordt officieel onderverdeeld in acht groepen, namelijk: Bamar (68%), Shan (9%), Kayin of Karen (7%), Rakhaing of Arakanees (4%), Chinees (3%), Mon (2%), Kachin en Kayin. Binnen deze acht groepen onderscheidt de regering in totaal 67 etnische groepen. De indeling van het land in staten en divisies correspondeert min of meer met de belangrijkste bevolkingsgroep die er leeft. De meeste Birmanen (Bamar) wonen in de divisies Yangon, Bago, Ayeyarwady (Irrawaddy), Mandalay, Sagaing (waar ook de Naga wonen die nauw verwant zijn met hun Indiase soortgenoten) en Tanintharyi, welke de langwerpige zuidelijke grens vormt met Thailand. De namen van de staten komen overeen met de hoofdbevolking. In Shan State vormen de Shan de grootste bevolkingsgroep. Hetzelfde geldt voor de andere staten: Mon, Chin, Kayah, Kayin, Rakhaing en Kachin.

De diversiteit van de inwoners komt met name tot uitdrukking in de traditionele feesten. In de week van 10 januari vieren honderdduizenden inwoners van Kachin State de Manau in Myitkyina. Het feest wordt zelfs bezocht door verwanten uit Thailand, India en China. In het dagelijkse leven hebben de meeste etnische groepen zich aan de Birmese levensstijl aangepast.

Om eventuele verwarring te voorkomen is het handig te weten dat met Birmezen en Birmese alle inwoners van Myanmar, oftewel Birma, worden bedoeld. Birmanen en Birmaanse hebben uitsluitend betrekking op de hoofdbevolkingsgroep.

Eten en drinken

De Birmese keuken is voornamelijk gebaseerd op rijst en curry. Birmezen zijn in het algemeen geen liefhebbers van scherpe kruiden. De invloeden van de buurlanden zijn vooral te merken in de aangrenzende deelstaten. Zo is de keuken van Shan State vergelijkbaar met die van Noord-Thailand en halen de Rakhaing hun culinaire inspiratie vooral uit Bangladesh en India. Ook de Chinese en Indiase keuken is alom vertegenwoordigd. Met name in de grote steden en hotels treft u restaurants met een westerse keuken. De Tokio Fried Chicken in Yangon is een aardig voorbeeld van hoe de lokale ondernemers omspringen met de wereldwijde boycot. Het is geen culinaire aanrader overigens.

De Birmese eetgewoontes zijn al even uniek als het land. Het komt zelden voor dat Birmezen alleen aan tafel gaan. De verschillende curry’s en de rijst worden in het midden van de tafel geplaatst. Iedereen mag pakken wat hij wil. Soep wordt er meestal gratis bij geserveerd en bijgevuld als de soepkom leeg is.

In de Birmese theehuizen is de thee die in thermosflessen op de tafels staat gratis. Speciale theesoorten, koffie en fris kunt u natuurlijk gewoon bestellen. Meestal staan er tafel ook een paar sigaretten en sigaartjes in een houder en zijn er versgebakken lekkernijen en koekjes voorhanden. Na afloop van uw bezoek telt de ober alle objecten op uw tafel, ook diegenen die ‘missen’. Zo maakt hij de rekening op. Birmezen zijn gezelligheidsmensen bij uitstek en zitten graag op een stoeltje in en voor het theehuis om een praatje te maken of televisie te kijken.

De inwoners van Myanmar, Birma, zijn fervente Boeddhisten en daarbij past geen excessief alcoholgebruik. Echter, de laatste jaren is er vooral onder de middenklasse een trend zichtbaar. De bier- en whiskystations nemen in populariteit toe. Lokale brouwers zijn er in geslaagd om uitstekende bieren te brouwen. Ook de lokaal gefabriceerde Royal Whisky is volgens de vele reclameborden van wereldklasse. Een bezoek aan een Birmese bar is een aanrader. Hoewel u er in het algemeen weinig vrouwen aantreft, maakt u er wel gemakkelijk contact. Voetbal is zonder twijfel het belangrijkste gespreksonderwerp. Confronteer de Birmezen niet met politieke onderwerpen. De realiteit is namelijk dat in vrijwel elke drinkgelegenheid de lange arm van de junta een luisterend oor heeft.

Taal

Het Birmaans is de officiële taal van Myanmar. Het is een bijzonder lastige taal om te leren. Als toerist bent u aangewezen op het Engels. In Myanmar is slechts een beperkte kennis van het Engels aanwezig. Daarnaast bestaan er tientallen dialecten die door de vele bevolkingsgroepen van Myanmar worden gesproken. Mocht u Thais spreken, dan kunt u redelijk uit de voeten komen in Shan State. De taal van de Shan is nauw verwant aan het Thais. In Kachin State spreken de zes etnische bevolkingsgroepen eigen dialecten. Echter de meeste Kachin spreekt naast het Birmaans ook het geromaniseerde Jingphaw.

Het verdient aanbeveling om enkele woorden als hallo en dankjewel in het Birmaans onder de knie te kijgen. ‘Mingalabar’ oftewel hallo en ‘Sjesoebee’ wat dankjewel betekent. ‘Sjesoetimbadee’ of hartelijk bedankt is de meest beleefde vorm. De Birmezen zullen uw Birmaans bijzonder waarderen.

Geloof

Het boeddhisme is de staatsreligie in Myanmar. Ruim 80 procent van de bevolking is boeddhist. Het christendom is vertegenwoordigd in gebieden die door Amerikaanse missionarissen werden bezocht. Dit is het geval geweest in Kachin, Mon, Kayin en Kayah State. Het Moslim geloof beperkt zich tot een minderheid in Rakhaing State: de Rohingya. Deze groep wordt zwaar onderdrukt. Officieel wordt hun status niet erkend door de Birmese regering. In de staat Rakhaing waar ze woonachtig zijn, leven ze in onmin met de Boeddhistische meerderheid.

In Nagaland, een gebied dat gelegen in is in het westelijke deel van de Sagaing divisie, wonen de Naga’s. Hun leefgebied overstijgt Myanmar en omvat een deel van de Indiase deelstaat Assam. De Naga’s zijn overtuigde animisten.

En daarmee is gelijk de belangrijkste geloofstroming van Myanmar aangestipt. Vrijwel alle Birmezen hebben een bijzondere band met wat zij ‘nats’ oftewel geesten noemen. Tal van rituelen, zoals offerfeesten, staan in het teken van het goed stemmen van de geesten. Deze vorm van animisme stamt uit het preboeddhistische tijdperk en is springlevend in Myanmar. Veel huizen zijn gedecoreerd met tal van relikwieën, zoals de onbewerkte kokosnoot met een rode tulband: de Eindwin-Min Mahagari (god van de Grote Berg die in het huis woont). Het bijwonen van een van de vele ‘nat’ festivals behoort onmiskenbaar tot een van de hoogtepunten van een reis naar Myanmar.

Geschiedenis tot de Tweede Wereldoorlog

In de tijd voor Christus vestigden de Mon zich in een gebied dat ze Suvarnabhumi – het gouden land – noemden. Dat gebied strekte zich uit over grote delen van Cambodja, Thailand en de delta van Myanmar. De Pyu, die vanaf het Tibetaanse plateau naar Myanmar trokken, stichtten in de eerste eeuw voor Christus enkele stadstaten in centraal Myanmar. Hiervan zijn nog enkele restanten te vinden in Hanlin nabij Shwebo. Aan de grens met het hedendaagse Bangladesh groeide Arakan uit tot een imposant koninkrijk. Zelf beweren de Arakanezen dat hun koninkrijk al dateert uit de zesde eeuw voor Christus. Wetenschappelijk bewijs is hiervoor niet geleverd, maar vast staat wel dat in de vijftiende eeuw na Christus de hoofdstad Mrauk U een van ’s werelds belangrijkste handelscentra was.

De Bamar migreerden pas ergens in de achtste eeuw vanuit het oostelijk deel van de Himalaya naar Myanmar. Bagan vormde in de elfde eeuw na Christus het ‘eerste Birma’. Bagan hield ruim twee eeuwen stand totdat de Mongoolse veldheer Kublai Khan in 1287 het land binnenviel. Die invasie was van korte duur, maar zorgde wel voor een versnippering van de macht. De al gememoreerde Arakanezen bouwden in het westen aan hun imperium, terwijl de Shan het noordelijk deel van Myanmar in hun bezit namen en het koninkrijk van Inwa (nabij Mandalay) stichtten. De overgebleven Birmanen vormden een bufferzone in het centraal gelegen Taungoo. Terwijl de Mon het zuiden beheersten met Bago als hoofdstad.

Met koning Bayinnaung ontstond het ‘tweede Birma’. In de zestiende eeuw slaagde hij er met de assistentie van Portugese huurlingen in om de Mon te verdrijven en bezette hij zelfs Ayuthaya, de toenmalige hoofdstad van Thailand. Hij wist een groot deel van het land te verenigingen. Na zijn dood in 1581 raakte het rijk wederom in verval. Een standbeeld van Bayinnaung staat heden ten dage nog steeds recht overeind in de grensstad Tachilek met zijn stoere blik gericht op Thailand.

In 1752 ontstond het ‘derde Birma’ met de Konbaung Dynastie onder de bloedige leiding van koning Alaungpaya. Ook de traditie dat iedere koning zijn eigen hoofdstad moest hebben, raakte in zwang. In de periode van 1752 tot 1885 waren dat respectievelijk Shwebo, Sagaing, Inwa, Amarapura en tot slot Mandalay.

Inmiddels waren ook de Britten vanuit India binnengedrongen. De Anglo-Birmese oorlogen in 1824, 1853 en 1885 resulteerden in een volledige Britse overheersing. Rangoon (tegenwoordig Yangon) verving Mandalay als hoofdstad en de laatste koning van Myanmar, Thibaw werd verbannen naar India.

Geschiedenis vanaf de Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog stichtte Bogyoke Aung San, de vader van Aung San Kuu Kyi, het Birmese Nationale Leger. Aanvankelijk stond zijn leger aan de kant van Japan. Met een toename van de wreedheden van de Japanse ‘bevrijder’ op onschuldige Birmese burgers kwam het besef dat Japan met andere bedoelingen naar Myanmar was gekomen. Het Birmese leger koos vervolgens de zijde van de Geallieerden. Myanmar mocht zich na afloop van de oorlog gaan voorbereiden op de onafhankelijkheid.

De oprichting van het onafhankelijke en democratische Myanmar zou Bogyoke Aung San niet meer meemaken. Bogyoke Aung San werd samen met zes anderen tijdens een parlementszitting doodgeschoten door de militaire gezaghebber U Saw. In 1948 werd Myanmar onafhankelijk. Vanaf het begin werd het land verscheurd door onderlinge twisten. Veel etnische minderheden eisten hun eigen staat op en in de Noordelijke Shan State kwam het tot gevechten met de Chinese Kuomintang van Chiang Kai-shek. Mede met behulp van de CIA werd de strijd tegen het Communistische bewind op het grondgebied van Myanmar voortgezet. De militaire bevelhebber Ne Win, die aanvankelijk samen met Boyoke Aung San de vrijheidstrijd was aangegaan, trad hard op in de probleemgebieden. Dit alles leidde uiteindelijk tot een staatsgreep in 1962. Vanaf dat moment maakte de democratie plaats voor een militaire dictatuur die nog steeds voortduurt.

In de afgelopen decennia heeft de regering een aantal belangrijke wijzigingen doorgevoerd. De meeste plaatsaanduidingen kregen de prekoloniale naam terug. Zo werd Rangoon veranderd in Yangon, Pagan in Bagan en de Irrawaddy rivier in Ayeyarwady. Ook de naam van het land veranderde van Birma in Myanmar. Tevens besloot de regering om op 6 november 2005 om exact 6.37 uur in de ochtend Naypyidaw – gelegen in centraal Myanmar – uit te roepen tot hoofdstad van het land.

De westerse boycot en reizen naar Myanmar

Myanmar is de officiële naam, opgelegd door de militaire junta. Birma is de oude naam. Wij volgen het besluit van de Verenigde Naties, die Myanmar hanteren. Het militaire bewind is hard, mensenrechten worden geschonden. Van Verre is het volstrekt oneens met dit militaire bewind, maar is van mening dat openheid, dus het reizen er naar toe, de bevolking goed doet. Isolatie betekent: geen pottenkijkers. Door reizigers sijpelt er nieuws in en uit. Reizen heeft als zeer positieve bijkomstigheid dat het bruggen slaat, contacten tot stand brengt. U reist op privé-basis, georganiseerd. Dit is een absoluut veilige manier van reizen. Wij hebben het land zelf bezocht en wij vinden dat het land, ondanks het bewind, zeer de moeite waard is om te bezoeken. Wij maken gebruik van hotels die niet in handen zijn van de overheid. Hetzelfde geldt voor binnenlandse luchtvaartmaatschappijen.

Mentaliteit, gewoonten en gebruiken

‘This is Burma,’ schreef Kipling meer dan honderd jaar geleden. ‘It is quite unlike a place any place you know about.’ In honderd jaar is daarin weinig veranderd. De Birmese bevolking houdt er tal van unieke gewoonten en gebruiken op na. Respect en beleefdheid staan in hoog aanzien. Van de karakteristieke Birmese handreiking, waarbij de uitgestrekte rechterarm wordt begeleid door de linkerarm tot het fenomeen dat menig horecaondernemer in Nederland tot waanzin zou drijven: de thee is gratis in de talloze theehuizen. Niets is wat het lijkt, niets lijkt wat het is. De verrassingen van Myanmar zijn talrijk. Slechts bij de nationale volksport, het betelnoot kauwen, wil het wel eens misgaan. De Birmezen zijn fervente kauwers en spugen het rode sap te pas en te onpas van zich af. Voor het overige is een reis naar Myanmar precies zoals Kipling het al ruim honderd jaar geleden onder woorden bracht. Myanmar is een plek zo anders, zo uniek, dat geen vergelijking opgaat.

Speciale reistips

Buiten het feit dat de infrastructuur op veel plaatsen te wensen overlaat, valt er zoveel te zien, dat het raadzaam is om op veel plaatsen langer te verblijven. Een verblijf van twee dagen in Mandalay is bijvoorbeeld veel te kort om ook maar een globale indruk te krijgen van het koninklijke achterland.

De beste reistijd loopt van medio oktober tot medio maart. In april zorgt de uitbundige viering van het Boeddhistische nieuwjaar voor veel spektakel. De regentijd is met name in de delta erg heftig. Er valt heel veel neerslag in Yangon en de delta. De neerslag in het noorden is gematigder, maar door de slechte infrastructuur is reizen in die periode in het algemeen een tijdrovende aangelegenheid.

Birmezen zijn feestgangers pur sang. Zelfs een begrafenis wordt aangegrepen om de bloemetjes eens flink buiten te zetten. Na het overlijden van een belangrijke monnik komt het lokale dorpsleven tenminste drie dagen vrijwel volledig tot stilstand. Rituele dansen en voorstellingen in een tent lijken geen einde te kennen. Het hele dorp is uitgerukt. Voor de kleintjes zijn er tal van kermisattracties. Er wordt naar hartelust gegokt.